Satrançistan

Satranç Terimleri Sözlüğü

Türkçe tanım, İngilizce karşılık, telaffuz ve etimoloji

50 hamle kuralı

Fifty-move Rule

Son elli hamle boyunca piyon hareketi ve taş alma yapılmadıysa taraflardan biri beraberlik talep edebilir.

Kategori: Kurallar
Seviye: Orta

Açarak şah

Discovered Check

Öndeki taşın hareketiyle arkadaki uzun mesafe taşın rakip şaha şah vermesidir.

Kategori: Taktikler
Seviye: Orta

Açarak saldırı

Discovered Attack

Öndeki taş çekilince arkadaki taşın rakip bir figüre saldırı başlatmasıdır; şah söz konusu değildir.

Kategori: Taktikler
Seviye: Orta

Açık hat

Open File

Üzerinde hiçbir piyon bulunmayan dikey sütundur.

Kategori: Temel Kavramlar
Seviye: Başlangıç

Açılış

Opening

Oyunun ilk aşamasıdır; taşların savaşa hazırlık evresidir.

Kategori: Temel Kavramlar
Seviye: Başlangıç

Açmaz

Pin

Bir taşın, arkasındaki daha değerli taşı ya da şahı koruduğu için hareket edemediği tehdit durumudur.

Kategori: Taktikler
Seviye: Başlangıç

Adaylar Turnuvası

Candidates Tournament

Dünya Şampiyonluğu unvan maçına çıkacak rakibi belirleyen FIDE turnuvasıdır.

Kategori: Turnuva
Seviye: Orta

Ağır taşlar

Heavy Pieces / Major Pieces

Vezir ve kalelerin ortak adıdır.

Kategori: Taşlar
Seviye: Başlangıç

Ajurne

Adjournment

Uzayan oyunların hakem gözetiminde ertesi güne ertelenmesi uygulamasıdır.

Kategori: Kurallar
Seviye: İleri

Alan avantajı

Space Advantage

İleri sürülmüş piyonlarla tahtanın büyük kısmında daha fazla kareyi kontrol etme üstünlüğüdür.

Kategori: Strateji
Seviye: Orta

Anastasia matı

Anastasia's Mate

At ile kalenin birlikte çalışarak kenar hattaki şahı mat ettiği klasik motiftir.

Kategori: Oyun Sonu
Seviye: Orta

Aptal matı

Fool's Mate

Satrancın iki hamlede biten en kısa mat örneğidir.

Kategori: Oyun Sonu
Seviye: Başlangıç

Ara hamle

Zwischenzug / In-between Move

Beklenen zorunlu hamle sırası arasına sıkıştırılan, tempoyu değiştiren bir hamledir.

Kategori: Taktikler
Seviye: Orta

Arap matı

Arabian Mate

Kale ve atın ortak çalışmasıyla köşeye sıkıştırılan şahı mat eden klasik motiftir.

Kategori: Oyun Sonu
Seviye: Orta

Arka sıra matı

Back-rank Mate

Şahın kendi piyonları tarafından kapatılan sekizinci (ya da birinci) sırada ağır figürle mat edilmesidir.

Kategori: Oyun Sonu
Seviye: Başlangıç

Armageddon

Armageddon

Eşitliği mutlaka bozan, beraberliğin siyah lehine sayıldığı özel tiebreak oyunudur.

Kategori: Turnuva
Seviye: Orta

Aşırı yüklenme

Overloading

Bir rakip taşın aynı anda birden fazla görev üstlenmek zorunda kalması ve bunlardan birini yapamaz hâle gelmesidir.

Kategori: Taktikler
Seviye: Orta

Askıda piyon

Hanging Pawns

Yan yana iki piyonun komşu hatlarda diğer piyonlardan yoksun olarak durmasıdır; tipik örnek c4-d4 ya da c5-d5 dizilimidir.

Kategori: Strateji
Seviye: İleri

At

Knight

"L" biçiminde sıçrayan ve diğer taşların üzerinden atlayabilen tek figürdür.

Kategori: Taşlar
Seviye: Başlangıç

Ayrık piyon

Isolated Pawn

Komşu hatlarında kendi piyonu bulunmayan ve başka piyon tarafından savunulamayan piyondur.

Kategori: Strateji
Seviye: Orta

Azınlık saldırısı

Minority Attack

Daha az piyonun bulunduğu kanatta yapılan piyon atılımıyla rakip çoğunlukta zayıflık yaratma planıdır.

Kategori: Strateji
Seviye: İleri

Batarya

Battery

Aynı hat ya da çapraz üzerinde arka arkaya dizilmiş iki uzun mesafe taşının birlikte saldırı kurmasıdır.

Kategori: Taktikler
Seviye: Orta

Bayrak düşürme

Flag Fall

Süresi biten oyuncunun zamana yenilmesidir.

Kategori: Kurallar
Seviye: Başlangıç

Bekleme hamlesi

Waiting Move / Tempo Move

Pozisyonu bozmadan sıra rakibe geçsin diye oynanan işlevsiz görünen hamledir.

Kategori: Taktikler
Seviye: Orta

Beraberlik

Draw

Oyunun kazanansız bitmesi; her iki tarafa yarım puan verilmesidir.

Kategori: Temel Kavramlar
Seviye: Başlangıç

Boğmaca matı

Smothered Mate

Şahın kendi taşlarıyla çevrelendiği ve atın mat ettiği klasik motif.

Kategori: Oyun Sonu
Seviye: Orta

Buchholz

Buchholz

İsviçre sisteminde aynı puanı alan oyuncuları, rakiplerinin topladığı toplam puana göre sıralayan eşitlik bozma yöntemidir.

Kategori: Turnuva
Seviye: İleri

Büyükusta (GM)

Grandmaster (GM)

FIDE'nin ömür boyu verdiği en yüksek satranç unvanıdır.

Kategori: Turnuva
Seviye: Başlangıç

Çatal

Fork

Tek bir taşın aynı anda iki ya da daha fazla rakip taşı tehdit ettiği taktik motiftir.

Kategori: Taktikler
Seviye: Başlangıç

Çifte şah

Double Check

Tek hamlede iki farklı taşın şaha aynı anda şah çekmesidir; yalnız şahın kaçışıyla yanıtlanabilir.

Kategori: Taktikler
Seviye: Orta

Çifte tehdit

Double Attack

Tek hamlede iki ayrı hedefe yönelik saldırının aynı anda ortaya çıkmasıdır.

Kategori: Taktikler
Seviye: Başlangıç

Çoban matı

Scholar's Mate

Vezir ve filin birlikte f7 (ya da f2) karesine saldırmasıyla dört hamlede oluşan mattır.

Kategori: Oyun Sonu
Seviye: Başlangıç

Çoğunluk saldırısı

Majority Attack

Fazla piyonun bulunduğu kanatta sürüşlerle bir geçer piyon yaratma planıdır.

Kategori: Strateji
Seviye: İleri

Değirmen

Windmill

Açarak şah ve geri dönme hareketlerinin zinciriyle rakip taşların tek tek biçilmesidir.

Kategori: Taktikler
Seviye: İleri

Diyagonal

Diagonal

Tahtanın çapraz hareket hattıdır; fil ve vezirin çalıştığı çizgidir.

Kategori: Temel Kavramlar
Seviye: Başlangıç

Diyagram

Diagram

Belirli bir pozisyonun tahta üzerinde görsel olarak gösterilmesidir.

Kategori: Notasyon
Seviye: Başlangıç

Döner turnuva

Round Robin

Tüm oyuncuların birbiriyle eşleştiği turnuva sistemidir.

Kategori: Turnuva
Seviye: Başlangıç

Duble piyon

Doubled Pawns

Aynı hatta yan yana iki piyonu olan dizilimdir.

Kategori: Strateji
Seviye: Orta

Düşük terfi

Underpromotion

Piyonun vezir yerine kale, fil ya da ata terfi ettirilmesidir.

Kategori: Temel Kavramlar
Seviye: Orta

ECO

Encyclopaedia of Chess Openings

Satranç açılışlarını A00'dan E99'a uzanan bir harf ve iki rakamdan oluşan kodlarla sınıflandıran uluslararası sistemdir.

Kategori: Notasyon
Seviye: İleri

ECU

European Chess Union (ECU)

Avrupa Satranç Birliği; Avrupa kıtasının resmî satranç federasyonudur.

Kategori: Turnuva
Seviye: Başlangıç

ELO

Elo Rating

FIDE tarafından kullanılan uluslararası satranç puanlama sistemi. Oyuncunun oyun gücünü sayısal olarak ölçer.

Kategori: Turnuva
Seviye: Orta

Etüt

Study (Endgame Study)

Bestelenmiş oyun sonu pozisyonu; çözümde tek yol vardır ve çoğu zaman zarif, sürprizli bir hamle dizisiyle bulunur.

Kategori: Oyun Sonu
Seviye: İleri

Feda

Sacrifice

Daha büyük bir avantaj elde etmek amacıyla materyalden gönüllü olarak vazgeçmektir.

Kategori: Taktikler
Seviye: Orta

FEN

Forsyth-Edwards Notation

Bir satranç pozisyonunu tek satırda kodlayan, bilgisayarların anlayabildiği standart metin biçimidir.

Kategori: Notasyon
Seviye: Orta

Fianchetto

Fianchetto

Filin b2/g2 (ya da b7/g7) karesine, piyonun bir hane sürülmesinin ardından geliştirilmesidir.

Kategori: Strateji
Seviye: Orta

FIDE

FIDE (Fédération Internationale des Échecs)

Uluslararası Satranç Federasyonu; dünya satrancının resmî yönetim organıdır.

Kategori: Turnuva
Seviye: Başlangıç

FIDE Ustası (FM)

FIDE Master (FM)

2300 standart rating'e bir kez ulaşan oyuncuya verilen FIDE unvanıdır.

Kategori: Turnuva
Seviye: Başlangıç

Fil

Bishop

Yalnız çaprazlarda hareket eden ve ömür boyu tek renkli hanelerde kalan hafif figürdür.

Kategori: Taşlar
Seviye: Başlangıç

Fil çifti

Bishop Pair

Birinin beyaz, diğerinin siyah karelerde çalıştığı iki filin birlikte sağladığı uzun vadeli üstünlüktür.

Kategori: Strateji
Seviye: Orta

Fischer saati

Fischer Clock / Fischer Increment

Her hamleden sonra oyuncuya sabit bir ek süre (artırım) kazandıran zaman kontrol sistemidir.

Kategori: Turnuva
Seviye: Orta

Fischer satrancı

Fischer Random / Chess960

Başlangıç dizilimi 960 olası yerleşimden biri olarak rastgele belirlenen satranç türüdür.

Kategori: Turnuva
Seviye: Orta

Gambit

Gambit

Genellikle açılışta, gelişim ya da inisiyatif karşılığında bir piyon (bazen daha fazlası) feda edilen hamle dizisidir.

Kategori: Strateji
Seviye: Orta

Geçerken alma

En Passant

Rakip piyonun iki hane sürülerek yan yana gelmesi durumunda, sanki tek hane sürülmüş gibi çapraz alınabilmesidir.

Kategori: Temel Kavramlar
Seviye: Orta

Geçer piyon

Passed Pawn

Önünde ve komşu hatlarda rakip piyon bulunmayan, terfiye giden yolu açık piyondur.

Kategori: Strateji
Seviye: Orta

Gelişim

Development

Taşların başlangıç karelerinden çıkarılıp aktif yerlerine getirilmesi sürecidir.

Kategori: Strateji
Seviye: Başlangıç

Geri kalmış piyon

Backward Pawn

Komşu piyonları kendisinden ileri gitmiş, yanlarındaki piyonlar tarafından savunulamadığı için ileriye de sürülemeyen piyondur.

Kategori: Strateji
Seviye: Orta

Giyotin sistemi

Sudden Death / Guillotine

Zaman kontrolünde süre artırımı bulunmayan, verilen süre içinde oyunun bitirilmesi gereken sistemdir.

Kategori: Turnuva
Seviye: Orta

Hafif taşlar

Light Pieces / Minor Pieces

At ve fillerin ortak adıdır.

Kategori: Taşlar
Seviye: Başlangıç

Hat

File

Tahtanın dikey sütunudur; a'dan h'ye adlandırılır.

Kategori: Temel Kavramlar
Seviye: Başlangıç

Hata

Mistake

Oyuncunun pozisyonunu gözle görülür biçimde kötüleştiren hamledir.

Kategori: Temel Kavramlar
Seviye: Başlangıç

Hat açma

Opening a File

Piyon değişimi ya da atılımıyla kale hattının önündeki piyonları kaldırma sürecidir.

Kategori: Temel Kavramlar
Seviye: Orta

Hava deliği

Luft / Escape Square

Şahın arka sırada sıkışmasını önlemek için açılan küçük piyon hamlesiyle sağlanan kaçış karesidir.

Kategori: Strateji
Seviye: Başlangıç

Hızlı satranç

Rapid Chess

Her oyuncuya 10-30 dakika arası süre verilen hızlandırılmış turnuva biçimidir.

Kategori: Turnuva
Seviye: Başlangıç

ICCF

International Correspondence Chess Federation (ICCF)

Uluslararası Yazışmalı Satranç Federasyonu'dur; yazışmalı satrancın dünya organizatörüdür.

Kategori: Turnuva
Seviye: Orta

İleri karakol

Outpost

Rakibin yarısına girmiş, piyon desteğiyle sağlamlaştırılmış zayıf karedir; figür için ideal yerleşim yeridir.

Kategori: Strateji
Seviye: Orta

İnisiyatif

Initiative

Rakibi savunmaya zorlayan, gündemi belirleyen tarafın elinde tuttuğu dinamik üstünlüktür.

Kategori: Strateji
Seviye: Orta

İsviçre sistemi

Swiss System

Tur sayısı oyuncu sayısından az olan turnuvalarda benzer puana sahip oyuncuları eşleştiren sistemdir.

Kategori: Turnuva
Seviye: Orta

J'adoube

J'adoube (I adjust)

Taşı düzeltmek amacıyla dokunacak oyuncunun önceden söylemesi gereken uluslararası satranç sözüdür.

Kategori: Kurallar
Seviye: Başlangıç

Kadın Büyükusta (WGM)

Woman Grandmaster (WGM)

Kadın oyuncular için FIDE'nin en yüksek kadın unvanıdır.

Kategori: Turnuva
Seviye: Başlangıç

Kadın FIDE Ustası (WFM)

Woman FIDE Master (WFM)

2100 standart rating'e bir kez ulaşan kadın oyuncuya verilen FIDE unvanıdır.

Kategori: Turnuva
Seviye: Başlangıç

Kadın Uluslararası Usta (WIM)

Woman International Master (WIM)

Kadın oyuncular için FIDE'nin ikinci yüksek kadın unvanıdır.

Kategori: Turnuva
Seviye: Başlangıç

Kadın Usta Adayı (WCM)

Woman Candidate Master (WCM)

2000 standart rating'e bir kez ulaşan kadın oyuncuya verilen FIDE unvanıdır.

Kategori: Turnuva
Seviye: Başlangıç

Kale

Rook

Yatay ve dikey hatlarda istenilen kadar hane ilerleyen ağır figürdür.

Kategori: Taşlar
Seviye: Başlangıç

Kalite

Exchange (The Exchange)

Kale ile hafif figür arasındaki materyal farkı; kaleyi hafif taşla değişip vermek "kalite vermek", bunu alan taraf ise "kalite kazanmak" olarak anılır.

Kategori: Kurallar
Seviye: Orta

Kanat

Wing / Flank

Tahtanın merkez dışındaki iki yan bölgesinin ortak adıdır.

Kategori: Temel Kavramlar
Seviye: Başlangıç

Karşılıklı Zugzwang

Mutual Zugzwang / Reciprocal Zugzwang

Sıra kimdeyse onun kaybettiği, ikisi için de oynamak zorunda olmanın felaket olduğu pozisyondur.

Kategori: Oyun Sonu
Seviye: İleri

Karşı saldırı

Counterattack

Rakibin saldırısına savunmayla değil, kendi saldırısını başlatarak karşılık vermektir.

Kategori: Strateji
Seviye: Orta

Kombinasyon

Combination

Genellikle bir fedayla başlayan, zorunlu hamlelerle rakibin somut avantaj kaybettiği hamle dizisidir.

Kategori: Taktikler
Seviye: Orta

Kompanzasyon

Compensation

Materyal eksikliğinin karşısına konan somut olmayan ama pratikte denk sayılan avantajların toplamıdır.

Kategori: Taktikler
Seviye: Orta

Körleme satranç

Blindfold Chess

Tahtaya bakmadan, pozisyonu yalnız hamle isimleriyle zihinde tutarak oynama biçimidir.

Kategori: Turnuva
Seviye: Orta

Kötü fil

Bad Bishop

Kendi piyonlarıyla aynı renk karelere kilitlenmiş, hareket sahası daralmış fildir.

Kategori: Strateji
Seviye: Orta

Kusurlu hamle

Dubious Move / Inaccuracy

Oyunu kaybettirmeyen ama pozisyonu bir miktar kötüleştiren, tartışmalı hamledir.

Kategori: Temel Kavramlar
Seviye: Orta

Legal matı

Légal Mate / Légal Trap

Veziri feda edip üç hafif taşla mat etmenin klasik açılış motifidir.

Kategori: Oyun Sonu
Seviye: Orta

Lucena pozisyonu

Lucena Position

Kale-piyon ile kale arasındaki oyun sonunda kazanan tarafın bilmesi gereken temel kazanma tekniğidir.

Kategori: Oyun Sonu
Seviye: İleri

Manevra

Maneuver

Bir taşı birkaç hamle süresince ideal karesine ulaştıran planlı hamleler dizisidir.

Kategori: Taktikler
Seviye: Orta

Maroczy düğümü

Maróczy Bind

Beyaz'ın c4 ve e4 piyonlarıyla Siyah'ın d5 atılımını uzun vadeli olarak engellediği, genellikle Sicilya savunmasına karşı uygulanan yapıdır.

Kategori: Strateji
Seviye: İleri

Mat

Checkmate

Şah tehdit altında olup kurtulma imkânının kalmamasıdır; oyunu doğrudan bitirir.

Kategori: Temel Kavramlar
Seviye: Başlangıç

Mat ağı

Mating Net

Rakip şahın kaçış olanaklarının tek tek kapatılarak kaçınılmaz mata sürüklendiği yapıdır.

Kategori: Taktikler
Seviye: Orta

Materyal

Material

Tahtadaki taşların sayısal ve değer toplamıdır.

Kategori: Strateji
Seviye: Başlangıç

Medyan

Median Buchholz

Oyuncunun en yüksek ve en düşük puanlı rakibini dışlayarak hesaplanan eşitlik bozma sistemidir.

Kategori: Turnuva
Seviye: Orta

Merkez

Center

Tahtanın d4, e4, d5, e5 karelerinin oluşturduğu orta bölgedir.

Kategori: Temel Kavramlar
Seviye: Başlangıç

Norm

Title Norm

FIDE unvanları için belirlenmiş performans sınavıdır; üç ayrı turnuvada geçilmesi gerekir.

Kategori: Turnuva
Seviye: Orta

Notasyon

Algebraic Notation

Satranç hamlelerinin harf-rakam sistemiyle kayıt altına alınmasıdır.

Kategori: Notasyon
Seviye: Başlangıç

Ön hamle

Premove

Online satrançta rakibin hamlesi gelmeden önce kendi sıradaki hamlesini tanımlamaktır.

Kategori: Kurallar
Seviye: Başlangıç

Opozisyon

Opposition

İki şahın aynı hat ya da köşegen üzerinde, araları bir hane olacak biçimde karşı karşıya durmasıdır.

Kategori: Oyun Sonu
Seviye: Orta

Oyun ortası

Middlegame

Açılışın tamamlanmasından oyun sonuna kadar süren, stratejik planların ve taktiklerin baskın olduğu orta aşamadır.

Kategori: Temel Kavramlar
Seviye: Başlangıç

Oyun sonu

Endgame

Veziri alınmış ya da az sayıda taşla kalmış pozisyonun hüküm sürdüğü son aşamadır.

Kategori: Temel Kavramlar
Seviye: Başlangıç

Pat

Stalemate

Sıra kendisindeyken hamle yapacak hiçbir kurallı hamlesi olmayan ve şah altında olmayan tarafın yakaladığı beraberliktir.

Kategori: Temel Kavramlar
Seviye: Başlangıç

PGN

Portable Game Notation

Tamamlanmış bir satranç oyununu etiketli başlık ve hamle listesiyle saklayan dosya biçimidir.

Kategori: Notasyon
Seviye: Orta

Philidor pozisyonu

Philidor Position

Kale-piyon karşısında zayıf taraf için temel savunma yöntemidir.

Kategori: Oyun Sonu
Seviye: İleri

Piyon

Pawn

İleri doğru yürüyüp çaprazdan alan, sekizinci sıraya ulaştığında taş değiştiren küçük askerdir.

Kategori: Taşlar
Seviye: Başlangıç

Piyon fırtınası

Pawn Storm

Rakip şaha doğru yönelen piyonların toplu ilerleyişidir.

Kategori: Strateji
Seviye: Orta

Piyon terfisi

Pawn Promotion

Sekizinci sıraya ulaşan piyonun vezir, kale, fil ya da ata dönüştürülmesidir.

Kategori: Temel Kavramlar
Seviye: Başlangıç

Piyon yapısı

Pawn Structure

Tahtadaki piyonların dizilişi ve kendi aralarındaki ilişkisidir.

Kategori: Strateji
Seviye: Orta

Piyon zinciri

Pawn Chain

Birbirinin çaprazından savunan piyonların oluşturduğu zincir dizilişidir.

Kategori: Strateji
Seviye: Orta

Profilaksi

Prophylaxis

Rakibin planına karşı önleyici nitelikli hamle yapma düşüncesidir.

Kategori: Strateji
Seviye: İleri

Rating

Rating

Oyuncunun oyun gücünü sayısal olarak gösteren değerin genel adıdır.

Kategori: Turnuva
Seviye: Başlangıç

Rok

Castling

Şah ve kalenin tek hamlede birlikte yer değiştirdiği özel kuraldır; şahı emniyete almanın en hızlı yoludur.

Kategori: Temel Kavramlar
Seviye: Başlangıç

Sadeleştirme

Simplification

Taş değişimleriyle pozisyonu basitleştirerek sahip olunan avantajı oyun sonuna taşıma tekniğidir.

Kategori: Oyun Sonu
Seviye: Orta

Şah

King

Oyunun en değerli taşı; mat edildiğinde oyun kaybedilir.

Kategori: Taşlar
Seviye: Başlangıç

Şah çekme

Check

Rakip şahı tehdit eden hamledir.

Kategori: Temel Kavramlar
Seviye: Başlangıç

Şah kanadı

Kingside

Başlangıç pozisyonunda şahın bulunduğu e-h sütunlarının kapsadığı yarıdır.

Kategori: Temel Kavramlar
Seviye: Başlangıç

Saptırma

Deflection

Bir savunma görevi olan rakip taşı kritik kareden uzaklaştırarak savunmayı çökertme motifidir.

Kategori: Taktikler
Seviye: Orta

Satranç saati

Chess Clock

İki rakibin düşünme sürelerini ayrı ayrı ölçen çift yüzlü özel saattir.

Kategori: Turnuva
Seviye: Başlangıç

Simultane satranç

Simultaneous Exhibition

Bir ustanın aynı anda çok sayıda rakiple oynadığı gösteri oyunudur.

Kategori: Turnuva
Seviye: Başlangıç

Şiş

Skewer

Açmazın tersi: uzun mesafe taşının saldırdığı değerli taş çekilince arkadaki daha az değerli taş ele geçer.

Kategori: Taktikler
Seviye: Başlangıç

Solkoff

Solkoff

İsviçre sistemi turnuvalarda eşitlik bozma yöntemi; oyuncunun tüm rakiplerinin toplam puanıdır.

Kategori: Turnuva
Seviye: Orta

Strateji

Strategy

Pozisyonun uzun vadeli özelliklerine dayanan plan yapma sanatıdır.

Kategori: Temel Kavramlar
Seviye: Başlangıç

Sürekli şah

Perpetual Check

Bir tarafın rakip şaha aralıksız şah çekerek oyunu beraberliğe zorlamasıdır.

Kategori: Taktikler
Seviye: Orta

Tablebase

Endgame Tablebase

Az sayıda taşla oluşan tüm oyun sonu pozisyonlarının mükemmel sonuçlarını önceden hesaplayıp saklayan veritabanıdır.

Kategori: Oyun Sonu
Seviye: İleri

Taktik konum

Tactical Position

İçinde somut hesaplamaların ve taktik motiflerin baskın olduğu, derin analiz gerektiren pozisyondur.

Kategori: Taktikler
Seviye: Orta

Taş

Piece

Tahtada yer alan hareketli birimlerin genel adıdır.

Kategori: Temel Kavramlar
Seviye: Başlangıç

Taş uyumu

Piece Coordination / Harmony

Taşların birbirinin işini destekleyecek, uyumlu bir bütün oluşturacak biçimde yerleşmiş olmasıdır.

Kategori: Strateji
Seviye: Orta

Tempo

Tempo

Tek hamlelik zaman birimidir; kazanılması ya da kaybedilmesi pozisyonun değerlendirmesini değiştirir.

Kategori: Strateji
Seviye: Orta

TSF

Turkish Chess Federation (TSF)

Türkiye Satranç Federasyonu; Türkiye'de satrancı düzenleyen ulusal federasyondur.

Kategori: Turnuva
Seviye: Başlangıç

Tuşe

Touch-move

Dokunulan taş oynanır, bırakılan taş geri alınmaz.

Kategori: Kurallar
Seviye: Başlangıç

Üç hamle tekrarı

Threefold Repetition

Aynı pozisyonun, hamle sırası ve taş hakları aynı olacak şekilde üç kez tekrar etmesi durumunda beraberlik hakkı doğar.

Kategori: Kurallar
Seviye: Orta

UKD

Turkish National Rating (UKD)

Türkiye Satranç Federasyonu'nun ulusal satranç puanlama sistemi. Yurt içi resmi turnuvalarda geçerli olan dört haneli puan.

Kategori: Turnuva
Seviye: Orta

Uluslararası Usta (IM)

International Master (IM)

FIDE'nin GM'den sonraki ikinci en yüksek unvanıdır.

Kategori: Turnuva
Seviye: Başlangıç

Usta Adayı (CM)

Candidate Master (CM)

2200 standart rating'e bir kez ulaşan oyuncuya verilen FIDE unvanıdır.

Kategori: Turnuva
Seviye: Başlangıç

Vahim hata

Blunder

Oyunu doğrudan kaybettiren ya da ciddi bir avantajı düşüren ağır yanlış hamledir.

Kategori: Temel Kavramlar
Seviye: Başlangıç

Varyant

Variation

Bir açılış ya da analiz çizgisinin belirli hamle zinciriyle adlandırılmış alt yoludur.

Kategori: Temel Kavramlar
Seviye: Başlangıç

Vezir

Queen

Kale ve fil hareketlerinin toplamına sahip, tahtanın en güçlü taşıdır.

Kategori: Taşlar
Seviye: Başlangıç

Vezir kanadı

Queenside

Başlangıç pozisyonunda vezirin bulunduğu a-d sütunlarının kapsadığı yarıdır.

Kategori: Temel Kavramlar
Seviye: Başlangıç

Yarı açık hat

Half-open File / Semi-open File

Yalnız bir tarafın piyonunun bulunmadığı dikey sütundur.

Kategori: Temel Kavramlar
Seviye: Orta

Yatay

Rank

Tahtanın yatay sırasıdır; 1'den 8'e numaralandırılır.

Kategori: Temel Kavramlar
Seviye: Başlangıç

Yazışmalı satranç

Correspondence Chess

Hamlelerin posta, e-posta ya da özel platformlar üzerinden uzun süreli olarak yapıldığı oyun biçimidir.

Kategori: Turnuva
Seviye: Orta

Yetersiz taş beraberliği

Insufficient Material

Tahtada mat için yeterli materyal kalmadığında oyun otomatik olarak beraber sayılır.

Kategori: Kurallar
Seviye: Orta

Yıkım

Destruction

Şahın önündeki piyon yapısını taş feda ederek parçalama ve şah saldırısına yol açma motifidir.

Kategori: Taktikler
Seviye: Orta

Yıldırım satranç

Blitz Chess

Her oyuncuya 3-10 dakika arası süre verilen çok hızlı turnuva biçimidir.

Kategori: Turnuva
Seviye: Başlangıç

Yunan hediyesi

Greek Gift

h7 (ya da h2) karesine fil fedasıyla başlayan klasik şah saldırısı motifidir.

Kategori: Taktikler
Seviye: İleri

Zayıf kare

Weak Square

Sahibi tarafın piyonlarınca savunulamadığı, rakip figürlerin kalıcı olarak yerleşebildiği karedir.

Kategori: Strateji
Seviye: Orta

Zehirli piyon

Poisoned Pawn

Alınması cazip görünen ama alındığında ciddi karşı oyun doğuran piyondur.

Kategori: Taktikler
Seviye: Orta

Zeitnot

Time Trouble

Oyuncunun süresi kritik ölçüde azaldığında düştüğü zaman sıkışıklığı durumudur.

Kategori: Kurallar
Seviye: Orta

Zorunlu hamle

Forced Move

Rakibin pratikte tek makul cevabının olduğu hamledir.

Kategori: Taktikler
Seviye: Başlangıç

Zugzwang

Zugzwang

Oynamak zorunda olan tarafın her hamlesinin pozisyonunu kötüleştirdiği durumdur.

Kategori: Taktikler
Seviye: Orta