Satranç Masasındaki Kurallar: Turnuva Oyuncusu İçin Pratik Rehber
Taşları hareket ettirmekten beraberlik teklifine, saat kullanımından kural dışı hamle cezalarına
Bu rehber, satranç kurallarının temelini değil turnuva maçı sırasında geçerli olan oyun kurallarını ele alır.
Kaynak: FIDE Satranç Kuralları (1 Ocak 2023 tarihinden itibaren geçerli, TSF Merkez Hakem Kurulu Türkçe çevirisi).
Taşları Hareket Ettirirken
Tek El Kuralı
Her hamle yalnızca tek el ile yapılmalıdır. Saate de hamle yapılan aynı elle basılmalıdır.
Rok, taş alma ve piyon terfi dahil tüm hamleler tek elle yapılmak zorundadır. İki el kullanmak kural dışı hamle sayılır.
Tuşe: Dokunulan Taş Oynanır
Rok Yaparken El Sırası Önemlidir
Rok bir şah hamlesi olarak kabul edilir. Bu nedenle tuşe kuralı açısından ilk hangi taşa dokunulduğu belirleyicidir.
| Durum | Sonuç |
|---|---|
| Şaha dokunup ardından kaleye dokunursan | O kaleye rok yapmalısın |
| Önce kaleye, sonra şaha dokunursan | Kale hareket etmeli, rok yapılamaz |
| Rok yapmak için dokunup o tarafta rok geçersizse | Şahla başka geçerli bir hamle yapmalısın |
Piyon Terfisi Nasıl Yapılır?
Hamle Ne Zaman Tamamlanmış Sayılır?
| Hamle Türü | Tamamlanma Anı |
|---|---|
| Normal hamle | Taşı kareye bırakıp elinizi kaldırdığınızda |
| Taş alma | Alınan taş tahtadan ayrılıp kendi taşınızı yeni kareye bıraktığınızda |
| Rok | Kaleyi şahın geçtiği kareye bıraktığınızda |
| Piyon terfisi | Yeni taşı terfi karesine bırakıp piyonu tahtadan kaldırdığınızda |
Satranç Saati
Temel Saat Kuralları
Geç Kalırsanız
Yarışma yönergesinde belirlenen süreyi aşarak gelirseniz hükmen yenik sayılırsınız. Yönergedeki süre sıfır ise gecikme toleransı yoktur. Hakem aksi yönde karar vermedikçe bu kural katı biçimde uygulanır.
Bayrak Düşme
Sürenizi tüketirseniz (bayrak düşerse) oyunu kaybedersiniz. Ancak rakibinizin sizi geçerli hamleler dizisiyle mat etme olanağı yoksa oyun berabere biter.
Kural Dışı Hamle
Kural dışı bir hamle, oyuncu saate bastığında tamamlanmış sayılır. Tamamlandığı belirlenen her geçersiz hamlenin bir yaptırımı vardır.
Kural Dışı Hamle Örnekleri
Taşlar Devrilirse
Bir veya birden fazla taşı devirirseniz ya da yerini bozarsanız, kendi saatiniz içinde doğru yerlerine koymalısınız. Gerekirse satranç saatini durdurup hakemden yardım isteyebilirsiniz.
Notasyon Zorunluluğu
Beraberlik Kuralları
Beraberlik Teklifi
Pat
Hamlede olan oyuncunun şahı tehdit altında olmamakla birlikte yapabileceği geçerli hiçbir hamlesi yoksa oyun pat ile berabere biter ve oyun derhal sona erer.
Oyun Salonu Kuralları
Elektronik Cihaz ve Telefon
Hakem tarafından onaylanmayan herhangi bir elektronik cihazı üzerinizde taşıdığınız belirlenirse oyunu kaybedersiniz, rakibiniz kazanır. Telefon sesinin çalması gerekmez; cihazın üzerinizdeyken tespit edilmesi yeterlidir. Akıllı saatler de elektronik cihaz kapsamına girer ve aynı yaptırım geçerlidir.
Normal (analog) kol saati FIDE kuralında elektronik cihaz kapsamında değildir; ancak bazı turnuvalar ek kısıtlama getirebilir. Yarışma yönergesini kontrol edin.
Yarışma yönergesi, elektronik cihazların tamamen kapalı olmak şartıyla çantada bulundurulmasına izin verebilir. Bu durumda çantanın konumu turnuva yönergesinde veya hakem tarafından belirlenir.
Seyirciler ve Diğer Oyuncular
Seyirciler oyuna kesinlikle karışamaz. Diğer masalardaki oyuncular oyun hakkında konuşamaz veya müdahil olamaz. Kuraldışılığa tanık olan biri yalnızca hakemi haberdar edebilir.
Hakem ve Cezalar
Hakem kurallara uyulmasını sağlamakla yükümlüdür. Özellikle zaman sıkışıklığı dönemlerinde oyunları yakından gözlemler ve uygun davranmayan oyunculara aşağıdaki cezaları verebilir.
Hakem Kararına İtiraz
Notasyon kağıdını imzalamış olsanız bile hakemin verdiği karara itiraz edebilirsiniz. İtiraz için baş hakem veya itiraz komitesine başvurabilirsiniz. Bu hakkı kullanmak meşrudur ve saygısızlık değildir.